Tazmanya Canavarı’nda Kaç Tane Var? Bir Veri Meraklısının Yolculuğu
Ankara’da, soğuk bir kış akşamı işten dönerken birden aklıma geldi. “Tazmanya canavarı’nda kaç tane var?” Hani şu çocukken televizyonda izlediğimiz, deli gibi bağırarak her şeyi yerken sürekli kaos yaratan, bir yandan da aşırı sevimli ama bir o kadar da korkutucu olan o minik yaratık… Bu soru, bir ekonomist olarak beni bir hayli meşgul etti. Yani, “bunun bir cevabı var mı?” diye düşündüm. Hadi gelin, bu sorunun izini sürerken neler keşfettim, bir göz atalım.
Çocukluk Hatıraları ve Tazmanya Canavarı
Çocukken, o meşhur Looney Tunes çizgi filmlerini izlerken, Taz’ı (Tazmanya canavarı) ne kadar çok sevdiğimi hatırlıyorum. Hatırladığım kadarıyla, bu “canavar” denilen şey tamamen deli gibi dönüp duruyor, bir yanda her şeyi yok ederken bir yanda da annesine yazdığı mektubu okuyan bir yaratık gibiydi. Ama o kadar sevimliydi ki… Kimse Taz’ı gerçekten bir “canavar” olarak görmüyordu, daha çok evcil bir yıkıcı gibi!
Böyle çocukluk anılarına dalmışken, “Tazmanya canavarı’nda kaç tane var?” sorusu bende başka bir şeyin peşine düşürmeye başladı. Gerçekten, bu şirin ama deli yaratığın doğada kaç tane örneği var? Yoksa Taz, sadece bir çizgi film karakterinden ibaret miydi?
Tazmanya Canavarı Gerçekten Var mı?
Şimdi konuya girelim. Tazmanya canavarı, gerçek bir hayvanın, yani Sarcophilus harrisii türünün halk arasındaki adı. Avustralya’ya özgü bir tür olan bu sevimli ama vahşi etobur, Tazmanya adasında bulunur. Gerçekten de korkutucu bir isim taşıyor, ama bu yaratık o kadar da sevimlidir ki… Taz, aslında çoğunlukla sadece etraftaki küçük avları yer, ama bu durum, onu bir çizgi film canavarı yapmaz, değil mi?
Peki, Tazmanya canavarı’nda kaç tane var? Gerçekten de bu soru, bir ekonomist ve veri meraklısı olarak beni zorlayacak kadar karmaşık bir soruya dönüşmeye başladı. 2000’lerin başından itibaren, bu yaratıklar, Tazmanya adasında popülasyonlarını tehdit eden bir hastalık nedeniyle azalmaya başladı. Ancak son yıllarda, koruma programları ve doğaya geri bırakılmalar sayesinde, sayıları artmış durumda.
Tazmanya Canavarı Nüfusu: Gerçek Sayılar ve Durum
Biraz resmi verilere bakalım. 1990’ların sonlarına doğru, Tazmanya canavarlarının sayısı dramatik şekilde azalmıştı. 2008’de yapılan bir tahmine göre, nüfus yalnızca 50.000 civarındaydı. Ancak 2016 ve 2017 yıllarında yapılan çalışmalar, bu rakamın yavaşça artmaya başladığını gösterdi. 2020 verilerine göre, Tazmanya adasında yaklaşık 55.000 ila 60.000 arasında Tazmanya canavarı olduğu tahmin ediliyordu. Ama bu rakamlar, bölgedeki koruma projeleri ve hastalıkla mücadele çalışmalarının etkisiyle değişebilir.
Gelelim asıl soruya, yani “Tazmanya canavarı’nda kaç tane var?” Nüfus çok değişken olsa da, doğada varlığını sürdüren yaklaşık 50.000-60.000 kadar Tazmanya canavarı olduğunu söyleyebiliriz. Bu sayı belki de çok yüksek değil, ama korunma çabalarının devam ettiğini unutmamak lazım.
Verilerle Hayatın Farklı Noktalarına Dönüş
Bir ekonomist olarak, sayılarla uğraşmak bana hep ilginç gelmiştir. Ancak bu kadar veri ve nüfus tahminleri insanın doğayı nasıl dengelemeye çalıştığını da gösteriyor. Tazmanya canavarı gibi bir canlıyı korumak, aslında insanların doğal dengeyi ne kadar hassas bir biçimde koruma çabalarının bir simgesidir. Yani, sadece Tazmanya canavarı’nda kaç tane var sorusuna cevap vermekle kalmıyoruz, aynı zamanda doğa, ekonomi ve koruma stratejileri üzerine de konuşmuş oluyoruz.
Örneğin, Tazmanya canavarının nüfusunun azalma sebepleri arasında, kanser benzeri bir hastalık olan “Devil Facial Tumour Disease” (DFTD) büyük bir rol oynuyor. Bu hastalık, bu hayvanların hızla çoğalmalarını engelliyor ve koruma çabaları bununla mücadele etmek üzerine kurulu. Her ne kadar koruma programları sayesinde sayılar artmış olsa da, bu hastalık hala bir tehdit oluşturmaya devam ediyor.
Kapanış: Tazmanya Canavarı ve Biz
İş hayatımda ve günlük yaşamımda sayılarla baş etmek ne kadar rutin bir hale gelmişse de, bazen bu veriler arkasındaki anlamı görmek gerekiyor. Tazmanya canavarı’nın sayısının artması, doğa koruma çabalarının ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Belki de bu sayılar, aslında evrende yalnızca tek bir Tazmanya canavarı için bile çaba göstermek gerektiğini hatırlatıyordur. Hayatın ve verilerin ardındaki hikayeyi görmek, her zaman bizim için daha anlamlı sonuçlar doğurur.
Sonuç olarak, Tazmanya canavarı’nda kaç tane var sorusunun cevabı 50.000 ile 60.000 arasında değişiyor. Ama aslında bu, sadece bir rakam değil, bir hikaye… Hem doğanın hem de insanların mücadelesinin bir yansıması. Taz’ı hatırladıkça, içimde hep o eski çocukluk heyecanı da uyanıyor. Belki de işin içinde biraz çocuk kalmak var.